Akbar Ahmed, Amerika’da yaÅŸayan, dünyaca ünlü Pakistan asıllı bir sosyal bilimci. Ä°yi bir eÄŸitimden geçen Akbar, yerel yöneticilik, büyükelçilik, üniversite hocalığı gibi farklı alanlarda çalışmış çok yönlü biri.Pakistan’da, Ä°slam’ın yerel kimlik üzerinde merkezi bir etkiye sahip olduÄŸu göçebelerin yaÅŸadığı ve Pakistan’ın stratejik öneme sahip olan Belucistan bölgesinde sivil yöneticilik yaptı, büyükelçilik görevinde bulundu, Ä°ngiltere ile Pakistan arasında en üst düzey arabulucu oldu. Prens Charles ile kurduÄŸu dostluk nedeniyle kendisine uzun süre danışmanlık yaptı. Amerikan baÅŸkanlarıyla görüştü, bazı önemli devlet adamlarıyla dostlukları nedeniyle de fikirlerine her zaman önem verildi.
Prenction, Harvard, Cambridge ve Washington gibi dünyanın en önemli üniversitelerinde hocalık yaptı. Halen, Washington İbni Haldun Araştırmaları Merkezi Başkanı.
11 Eylül günü, uçak kaçıran 19 kiÅŸi, 21. yüzyılın en büyük paradokslarından birini meydana getirirken, Akbar, 11 Eylül’ün geliÅŸini Amerikan kamuoyuna seneler öncesinden haber veriyordu. Katıldığı toplantılarda, gidiÅŸatın hiç de iyi olmadığı yönünde Amerikan kamuoyunun dikkatini çekiyordu. Ãœstelik bunu yaparken Amerika’yı yönetenleri eleÅŸtiriyor, eÄŸer doÄŸru ve saÄŸlıklı politikalar gütmezlerse durumun daha da kötüleÅŸeceÄŸini ve bu gidiÅŸatın mimarının da bizzat ABD olacağını söylüyordu. Bu çerçevede ABD baÅŸkanı George Bush’la da görüşmüş, Ä°slam dünyasının hassasiyetlerini ve Müslümanların genel durumu hakkında bilgilendirmiÅŸti. Ancak kitapta görüleceÄŸi gibi Bush ve ekibi baÅŸta olmak üzere neokonlar Akbar’ı dinlemek yerine, Hantington ve Lewis’i dinlemeyi tercih ettiler. Tablo ortada.
Akbar’ın yayınlanan kitapları hep çok konuÅŸuldu ve ses getirdi. Bir süre önce son kitabı “Journey into Ä°slam” Amerika’da yayınlandığında yer yerinden oynadı. Dilimize birkaç kitabı çevirilen Akbar’ın bu kitabı Ufuk Kitap tarafından, “Ä°slam’a Yolculuk” adıyla geçtiÄŸimiz günlerde yayınladı.
Ekibiyle birlikte İslam coğrafyasının farklı bölgelerini dolaşan Akbar, İslam dünyasının genel bir panoramasını çıkarıyor. Kitapta neler var? 11 Eylül saldırısının öncesi ve sonrasındaki siyasi gelişmeler… tarihin derinliklerinden gelen kırılma noktaları ve izdüşümleri, kültürlerin dezenfarmasyonu ve medeniyet meselelerini de içine alan çok geniş bir yelpaze…
İslâm dünyasındaki çağdaş rol modeller
Akbar Ahmed, Amerika’da dikkate alınan bir Müslüman. Amerikan basını tarafından da yakından tanınıyor. 2006 yılında Oklahoma’da bir konferans münasebetiyle konuÅŸmaları Amerikan basınında geniÅŸ yer bulmuÅŸ ve hatta gazete olayı verirken ÅŸu deÄŸerlendirmede bulunmuÅŸ: “Hıristiyanlık ve Ä°slam okyanusun ortasında çarpışmak üzere olan iki okyanus gemisiydi… Akbar Ahmed, Gülen hareketi gibi çabaların ‘Atlantik’teki bu gemilerden birinin yönünü deÄŸiÅŸtirebileceÄŸini söyledi.”
Yine söz konusu böyle bir sempozyumda, Amerikalılar, Akbar Ahmed’e soru soruyorlar. O da meseleyi, Müslümanların Hz. Peygamber’i nasıl bir aÅŸkla sevdiklerini, Danimarka’daki karikatür krizinin Müslümanları ne kadar rencide ettiÄŸini anlatmaya çalışır: Birden salonda oturanlardan bir Türk gencine gözü iliÅŸir… “Bakın bunu ben size ÅŸimdi çok iyi anlatacak birisini göstereceÄŸim.” diyerek o gence, “Lütfen söyler misin Hz. Muhammed kelimesi senin için neyi ifade eder?” diye bir soru sorar. Genç aÄŸzını açtı, sevgisini, saygısını ifade eden bir iki kelime söyledikten sonra konuÅŸamaz olur. Çünkü boÄŸazına sanki bir yumruk takılır. Daha fazla konuÅŸamaz ve gözlerinden yaÄŸmur gibi gözyaÅŸları akmaya baÅŸlar. Akbar Ahmed, “Ä°ÅŸte Müslümanlar için Hz. Muhammed budur! Bunu sizlerin anlaması çok zordur. Ama biliniz her bir Müslüman için Hz. Muhammed iÅŸte budur!” der. O da kilitlenir. Salonda Amerikalılardan pek çok kiÅŸinin bu manzara karşısında aÄŸladıkları görülür. Fethullah Gülen’in konuÅŸulduÄŸu bir sempozyumda yaÅŸanan bu tablo aslında tam da Hocaefendi’yi anlatıyordu.
9 Ä°slam ülkesini gezen ve Ä°slam dünyasının bir panoramasını çıkaran Akbar Ahmed, “Ä°slam’a Yolculuk”ta ekibiyle birlikte gittiÄŸi yerlerde bir anket uyguluyor. Buna göre çoÄŸunluÄŸun gençlerden meydana geldiÄŸi katılımcılar toplumun deÄŸiÅŸik katmanlarından. Anket üniversiteler, oteller, kahvehaneler, camiler ve evlerde uygulanıyor.
“Ä°slam’a Yolculuk”ta ekibine yaptırdığı bu çok önemli anketin analizlerini de yayınlayan Akbar, günümüz Ä°slam dünyasında yaÅŸayanların tarihi rol modelleri ile çaÄŸdaÅŸ rol modellerini sorguluyor. Ortaya çıkan sonuçlardan en farklısı, Türkiye ile ilgili olanı. Çünkü buna göre Türkiye’de % 50 gibi çok büyük bir oran, çaÄŸdaÅŸ rol modelini Fethullah Gülen Hocaefendi olarak belirliyor..
PeÅŸinen söyleyelim “taraflı yayın” iddiasında bulunanlar fena halde üzülecekler. Söz konusu kitabı sipariÅŸ veren ve yayınlayan; ilgililerin yakından tanıdığı ve dünyaca meÅŸhur olan bir kuruluÅŸ: Brookings Enstitüsü. Yani o çok meÅŸhur ifadeyle “cemaat” tarafından sipariÅŸ edilmiÅŸ bir kitap deÄŸil. Anket de öyle…
Ä°slam coÄŸrafyasında yaÅŸayan Müslümanların tarihi rol modellerindeki benzerlik ÅŸaşırtıcı deÄŸil. Çünkü Peygamber Efendimiz ve Hulefa-i RaÅŸidin hemen hemen her yerde ilk sıraları paylaşıyor. Ancak ÅŸaşırtıcı olan, Selahaddin Eyyübi ve Halid bin Velid gibi isimler pek çok Müslüman ülkede ortak ÅŸahsiyetler olarak öne çıkarken tek farklılık Türkiye’de görülüyor olmasıdır. Osmanlı Sultanı Fatih Sultan Mehmet ve Ruslara karşı amansız mücadelesiyle tanınan Åžeyh Şâmil’in Türkiye’nin tarihi rol modeli olarak öne çıkması ÅŸaşırtıcı olmasa da Ä°slam ülkeleri ile karşılaÅŸtırıldığında durumun farklılığı açıkca görülür.
Akbar Ahmed’in “Ä°slama Yolculuk”ta uzun uzun ele alıp incelediÄŸi anket ve anketin sonuçları büyük bir hacme ulaşıyor. Ancak biz yazımızı iki farklı kategoride ele alınan sıralamayı vererek bitirelim:
Tarihsel Rol Modeller: Katar’da Halid b. Velid ve Selahaddin Eyyubi, Suriye’de Hz. Ömer ve Selahaddin Eyyubi, Ãœrdün’de Hz. Ömer ve Selahaddin Eyyubi, Pakistan’da Hz. Ali ve Muhammed Cinnah, Türkiye’de Fatih Sultan Mehmed ve Åžeyh Åžamil, Hindistan’da Ä°bn Teymiyye ve Muhammed Abdulvehhab, Malezya’da Hz. Peygamber ve Dört Halife, Endonezya’da Hz. Peygamber ve Dört Halife.
ÇaÄŸdaÅŸ rol modellere gelince; Katar’da Yusuf el-Kardavi, Suriye’de Amr Halid, Ãœrdün’de Yusuf el-Kardavî ve Amr Halid, Türkiye’de Fethullah Gülen, Pakistan’da Mahatır b. Muhammed, Hindistan’da Seyyid Ahmed Han ve Mevdudi, Malezya’da Mahatır b. Muhammed, Endonezya’da Abdullah Gymanster ve Nasr Hamid Ebu Zeyd